ذوالقرنين كيست و سدش كجاست ؟ مورخان و مفسران در اين باره اقوالى بر حسب اختلاف نظريات‌شان در تطبيق داستان دارند : الف ) به بعضى از مورخان نسبت مىدهند كه گفته است : سد نامبرده در قرآن همان ديوار چين است ، آن ديوار طولانى ميانه چين و مغولستان حائل شده و يكى از پادشاه چين به نام « شين هوانك تى » آن را بنا نهاده تا جلوى هجوم‌هاى مغول را از چين بگيرد . طول اين ديوار سه هزار كيلومتر و عرض آن 9 متر و ارتفاعش پانزده متر است كه همه با سنگ چيده شده ، و در سال 264 ق . م شروع و پس از ده و يا بيست سال خاتمه يافته است ، پس ذوالقرنين همين پادشاه بوده . و لكن اين مورخ توجه نكرده كه اوصاف و مشخصاتى كه قرآن براى ذىالقرنين ذكر كرده و سدى كه قرآن بنايش را به او نسبت داده ، با اين پادشاه و اين ديوار چين تطبيق نمىكند ؛ چون درباره اين پادشاه نيامده كه به مغرب اقصى سفر كرده باشد . سدى كه قرآن ذكر كرده ، ميانه دو كوه واقع شده و در آن قطعه‌هاى آهن و قطر ، يعنى مس مذاب به كار رفته ، و ديوار بزرگ چين كه سه هزار كيلومتر است ، از كوه و زمين مىگذرد و ميانه دو كوه واقع نشده ، بلكه با سنگ ساخته شده و در آن آهن و مسى به كار نرفته است . ب ) به بعضى ديگر از مورخان نسبت داده‌اند كه گفته‌اند آن كه سد نامبرده را ساخته يكى از ملوك آشور بوده « 1 » ، و اين اقوام از تنگناى جبال قفقاز تا ارمنستان آن‌گاه ناحيه غربى ايران هجوم مىآوردند و چه بسا به خود آشور و پايتختش ( نينوا ) هم

--> ( 1 ) . اين نظريه از كتاب : كيهان شناخت ، حسن بن قطان مروزى طبيب و منجم متوفى سنه 548 ه . نقل شده ، و در آن‌اسم آن پادشاه را « بلينس » و نيز « اسكندر » دانسته . .